2761

 

 

آئين كاربرد حفاظت و انبار كردن سيمان در كارگاه ساختماني

 

 

 

چاپ اول


موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون ميتواند استاندارد رسمي فرآورده‏ها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب موافقت شورايعالي استاندارد اجباري اعلام نمايد. وظايف و هدفهاي موسسه عبارتست از:

(تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در جهت خودكفائي كشور - ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري – كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استاندارد اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب بمنظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري بمنظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه اي و صدور گواهينامه هاي لازم).

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد ميباشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مينمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار ميدهد.

اجراي استانداردهاي ملي ايران بنفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه‏ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها ميشود.


 

كميسيون استاندارد آئين كار برد حفاظت و انبار كردن سيمان در كارگاه ساختماني

 

رئيس

وزارت مسكن و شهرسازي

مهندس راه و ساختمان

حسن - تابش

 

اعضاء

دفتر فني شهرداري تهران

مهندس راه و ساختمان

بستان - ناهيد

داشنكده فني دانشگاه تهران

دكتراي شيمي

پازنده - حسين

سازمان نوسازي و توسعه مدارس كشور

مهندس سازه و راه و ساختمان

جلوخاني - عليرضا

شركت ملي صنايع فولاد ايران

مهندس راه و ساختمان

خاچانيان - روبرد

اداره مهندسي نزاجا

مهندس راه و ساختمان

روحي - محمد تقي

وزارت صنايع

مهندس شيمي

عزيزيان - محمد رضا

اداره مهندسي ژاندامري

مهندس معمار

زهري - محمدكاظم

سازمان مسكن

مهندس معمار

مظاهري - حسام الدين

 

دبير

موسسه استاندارد وتحقيقات صنعتي ايران

مهندس معمار

حسن صدرائي - شاملو


فهرست مطالب

 

استاندارد آيين كاربرد حفاظت و انباركردن سيمان در كارگاه ساختماني

هدف

دامنه كاربرد

انبار كردن سيمان

روشهاي انبار كردن سيمان


 

بسمه تعالي

پيشگفتار

 استاندارد آيين كاربرد حفاظت و انباركردن سيمان دركارگاه ساختماني كه بوسيله كميسيون فني حفاظت و انباركردن سيمان در كارگاه ساختماني تهيه و تدوين شده و در نوزدهمين كميته ملي استاندارد ساختمان و مصالح ساختماني مورخ 66/5/5 مورد تاييد قرار گرفته , اينك باستناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تاسيس موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذر ماه 1349 بعنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

 براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم , استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديد قرار خواهند گرفت و هر گونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديد نظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد .

 بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديد نظر آنها استفاده نمود .

 در تهيه و تدوين اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه بشرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .

 لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است :

 1 ـ حامي , احمد , راهنماي بتن ساز چاپ ششم 1364

2- das betonbauerbuch – Alfred grascht / Manfred Kranz

3- baker, Ted making and placing concrete New York construction press 1985

 

 

 

 استاندارد آيين كاربرد حفاظت و انباركردن سيمان در كارگاه ساختماني

 1 ـ هدف

 هدف از تدوين اين آيين كاربرد بيان چگونگي حفاظت سيمان و انبار كردن آن دركارگاه ساختماني است .

 2 ـ دامنه كاربرد

 اين آيين كاربرد مربوط به سيماني است كه بطوركلي در كارگاههاي ساختماني و راه‏سازي بكار برده مي‏شود .

 3 ـ انبار كردن سيمان

 سيمان در ظروف سربسته و بدون منفذ براي مدت نسبتأ طولاني قابل نگهداري است . نگهداري يا ذخيره سيمان در سيلوهاي مناسب تا مدت سه ماه مجاز است ولي مدت زماني كه در كيسه‏هاي سه لايه كاغذي حتي در شرايط مناسب حفظ مي‏شود پس از 4 تا 6 هفته مقدار قابل ملاحظه‏اي از مقاومت آن كاهش مي‏يابد .

 لذا بذل توجه نه تنها بايد در مورد عدم سرايت آب به سيمان صورت گيرد , بلكه از قرارگرفتن آن در معرض هواي نمناك نيز بايد اجتناب شود .

 انباركردن در پاكتهاي پاره و خيس جايز نيست . ذخيره طولاني در هواي نمناك گاهي اوقات موجب كلوخه شدن يا گيرش جزيي يا گيرش ناشي از هوا مي‏شود . آزمايش عملي براي تشخيص قابل استفاده بودن سيمان خرد كردن كلوخه‏ها زير فشار انگشتان است , چنانچه كلوخه‏ها خرد نشود نبايد از آن جهت مصارف سازه‏اي استفاده كرد .

 سيماني كه دچار گيرش ناشي از هوا شده باشد ممكن است هنوز قابل استفاده باشد ولي محتملا مقداري از مقاومتش را از دست داده است .

 اينچنين سيماني را بايد براي مصارف غير سازه‏اي بكار برد و در غير اينصورت وسيله آزمايش نمونه‏هاي فشاري ميتوان مقاومت آنرا تعيين كرد . دراينگونه موارد افزايش ميزان سيمان مي‏تواند در بالا بردن مقاومت بتون تاثير بگذارد .

 از آنجا كه سيمان كم دوام‏ترين و پربهاترين ماده تشكيل دهنده بتون مي‏باشد اين مطلب بايد در مورد نظر قرار گيرد كه دقت در انبار كردن سيمان ارزش كوششي را كه در اين امر مصروف مي‏شود دارا مي‏باشد .

 4 ـ روشهاي انبار كردن سيمان

 4 ـ 1 ـ انباركردن در فضاي باز - در كارهاي ساختماني كوچك يا حتي بزرگ كه نياز به سيمان به مقادير كم در نقاط مختلف و در سطوح وسيع باشد نظير پي سازي يا كارگاههاي پراكنده خانه‏سازي سيمان بايد اجبارا در فضاي باز انبار شود (. شكل 1)

 خشك بودن كفي كه سيمان روي آن قرار مي‏گيرد ضرورت اصلي است و اين كف بايد دست كم باندازه 10 سانتيمتر از سطح اطراف خود بالاتر باشد . چنانچه ارتفاع پوشش‏گياهي اطراف از ده سانتيمتر بيشتر باشد استفاده از تخته يا آجر براي بالا آوردن كف مناسب است .

 پوشاندن كف با يك ورقه پلاستيكي براي جلوگيري از بالا آمدن رطوبت بعنوان يك اقدام اصلاحي مفيد است .

 توده كيسه‏هاي چيده شده بر روي هم ميبايستي با روكش برزنتي يا پلاستيكي پوشيده شود و لبه‏هاي پوشش بايد روي‏هم افتادگي يا هم پوشاني داشته باشد و اجسام سنگين در بالا و اطراف آن قرار داده شود . چنانچه كيسه‏ها بصورت شيب دار روي يكديگر چيده شده باشند اين شيب كمك به عبور و تخليه آب باران از روي پوشش مي‏كند . چنانچه قرار دادن پوشش در فضاي باز نامتناسب انجام پذيرد , باعث جمع شدن آب در شيارها و فواصل آن

 مي‏گردد كه ضرر آن بيش از نفعش مي‏باشد .

 4 ـ 2 ـ انبار كردن در فضاي بسته

 هر گونه فضاي بسته براي انبار كردن سيمان بايد كاملا آب بندي بوده و در برابر هواي مرطوب و آب نفوذناپذير باشد و كف خشك و بي عيبي داشته باشد . كفهاي غير قابل اطمينان را ميتوان بكمك يك ورقه پلاستيك پوشانده و از نظر مقابله با رطوبت بهبود بخشيد .

 كيسه‏ها بايد دور از ديوارها انبار شده و تعداد رديف كيسه‏هايي كه رويهم چيده مي‏شود نبايد بيش از هشت تا ده عدد باشد (. شكل 2)

 ترتيب قرارگرفتن كيسه‏ها در داخل انبار بايد بقسمي باشد كه نخستين كيسه‏هايي كه وارد انبار مي‏شود زودتر از بقيه به مصرف برسد . حائز اهميت است كه سيمانها بهمان ترتيبي كه تحويل انبار شده‏اند مصرف ‏شوند .

 گاهي به نظر مي‏رسد كه كيسه‏هاي رديف زيرين دچار گيرش ناشي از هوا شده‏اند ولي فقط ممكن است بعلت تراكم اين كيسه‏ها زير فشار وزن رديفهاي بالاتر باشد . ذرات اين سيمان در ضمن اختلاط براحتي از هم جدا خواهند شد .

 از آنجا كه جريان هوا ممكن است هواي مرطوب را بداخل انبار بياورد , قراردادن كيسه‏ها نزديك هم و پوشاندن آنها با ورقه‏هاي پلاستيكي اقدام احتياطي مفيدي است . درهاي انبار بايد بنحو مطلوبي بسته شده و بسته بماند .

 4 ـ- 3 انباركردن بصورت فله در سيلوها ( با توجه به شكل 3)

 چنانچه چند دستور العمل ساده كه بعدا به آنها اشاره خواهد شد رعايت شده و اعمال توجه توام با مراقبت به حجم كار , امور كارگاهي , سفارشات

 و نگهداري انجام پذيرد . انباركردن سيمان در سيلوها مزاياو منافع قابل توجهي را براي پيمانكار و افراد كارگاهي دربرخواهد داشت .

 مزاياي مورد اشاره بشرح زير است :

 4 ـ 3 ـ 1 ـ سيمان فله ارزانتر است و پيمانكار مجبور به تخليه بار يا وقفه در امر برنامه كارگاه جهت تخليه نخواهد بود .

 4 ـ 3 ـ 2 ـ نياز به بردن كيسه‏هاي سيمان تا محل مخلوط كن نيست . ضايعات ناشي از پاره شدن كيسه‏ها وجود ندارد .

 4 ـ 3 ـ 3 ـ از آنجا كه سيلوها در برابر عوامل جوي نفوذ ناپذيرند فساد سيمان كاهش مي‏يابد .

 4 ـ 4 ـ 4 ـ استفاده از سيلو اين امكان را مي‏دهد كه از ظرفيت كامل مخلوط كن در ارتباط با طرح مخلوط بتون استفاده شود , در حاليكه انطباق تعداد كيسه‏هاي 50 كيلوگرمي سيمان با حجم مخلوط كن دشوار است .

 4 ـ 3 ـ 5 ـ شرايط كاري تميزتري بوجود خواهد آمد . بمنظور دستيابي به بهترين نتايج ظرفيت انباركردن بستگي به موارد زير دارد .

 الف ـ حداكثر ميزان مصرف سيمان

 ب - مقدار تحويل , اطميناني كه بزمان تحويل ميتوان داشت و مقدار محموله ها

 ج ـ دسترسي به كارگاه ـ شرايط راه وترافيك

 بندرت سيلوهايي وجود دارند كه پربودن خود را نشان دهند . از اينرو مي‏بايستي از ارتفاع سنج ( سيلوسنج ) كه جهت اين منظور وجود دارند استفاده كرد .

 از آنجا كه انتقال سيمان از مخزن كاميون به سيلو بكمك هواي فشرده

 صورت مي‏گيرد , لذا 20 تا 25 درصد اضافه حجم بايد براي سيماني كه بتازگي با هوا در سيلو تخليه شده است منظور نمود .

 بعضي از سيلوها مجهز به دستگاهي هستند كه بدقت وزن يك كيل از سيمان را اندازه‏گيري كرده و در مخلوط كن تخليه مي‏كنند . استفاده از اين دستگاه نياز به نگهداري منظم و تبعيت از توصيه‏هاي سازنده دستگاه دارد .

 5 ـ فهرست پرسشهايي كه ممكن است براي انباركردن سيمان در سيلو مطرح شود .

 5 ـ 1 ـ ظرفيت سيلو

 5 ـ 1 ـ 1 ـ در صورتي كه بار تازه به موقع نرسد , سيمان كافي در انبار موجود است ؟

 5 ـ 1 ـ 2 ـ در فواصل زماني تحويل بار چه مقدار سيمان براي داير نگهداشتن كارگاه مورد نياز است ؟

 5 ـ 1 ـ 3 ـ تاثير تهويه بر ظرفيت سيلو چه ميزان است ؟

 5 ـ 1 ـ 4 ـ آيا به آساني ميتوان گفت كه چه موقع سيلو پرمي‏شود ؟

 5 ـ 2 ـ تجهيز كارگاهي

 5 ـ 2 ـ 1 ـ با درنظر گرفتن وزن و اندازه كاميون , آيا راه قابل دسترسي به كارگاه براي حمل و تحويل سيمان مناسب مي‏باشد ؟

 5 ـ 2 ـ 2 ـ فضاي كافي در ارتفاع براي تخليه بار وجود دارد ؟

 5 ـ 2 ـ 3 ـ آيا محل مانور كاميون از استحكام كافي برخوردار است ؟

 5 ـ 2 ـ 4 ـ لوله انتقال سيمان به سيلو درست تعبيه شده است ؟

 5 ـ 2 ـ 5 ـ آيا لوله و اتصالات آن بحد مطلوب كوتاه و مستقيم هستند ؟

 5 ـ 2 ـ 6 ـ نوع سيمان‏به وضوح بر روي هر سيلو مشخص شده است ؟

 5 ـ 2 ـ 7 ـ محل خروج سيمان قابل دست يابي متصدي مخلوط كن مي‏باشد ؟

 5 ـ 3 ـ سفارش و تحويل سيمان

 5 ـ 3 ـ 1 ـ تهيه كننده سيمان به چه مقدار دستور سفارش تحويل در زمان تعيين شده نياز دارد ؟

 5 ـ 3 ـ 2 ـ آيا امكان پذيرش محموله كامل در يك سيلو وجود دارد ؟

 5 ـ 3 ـ 3 ـ حامل بار نياز به كمك دارد ؟

 5 ـ 4 ـ تعميرات و نگهداري

 5 ـ 4 ـ 1 ـ فيلترهاي هوا به طور مداوم تميز شده‏اند ؟

 5 ـ 4 ـ 2 ـ فيلترهاي هوا به خصوص اگر در بالاي سيلو تعبيه شده باشند به آساني و ايمني قابل دسترسي هستند ؟

 5 ـ 4 ـ 3 ـ شير كاهش فشار به سهولت عمل ميكند ؟

 5 ـ 4 ـ 4 ـ دستگاه توزين سيمان به طور صحيح كاليبره و تنظيم شده است ؟

 5 ـ 4 ـ 5 ـ قيف توزين سيلو تميز است ؟

 5 ـ 4 ـ 6 ـ تهويه ( عمل هوادادن‏به دستگاه ) بخوبي عمل مي‏كند ومنفذهاي ورودي هوا تميز هستند ؟

 5 ـ 4 ـ 7 ـ ماشين حمل و تحويل سيمان متشكل از مخزن تحت فشاري است كه مجهز به يك كمپرسور هوا جهت تخليه بار مي‏باشد و راننده مخلوط هوا و سيماني را كه به داخل سيلو منتقل مي‏شود كنترل ميكند . سيمان به هنگام ورود در داخل سيلو جدا مي‏شود , و هواي غبارآلوده  را بجاي مي‏گذارد كه قبل از خروج به بيرون نياز به عبور از فيلتر دارد . اگر بنا بر آن باشد كه فيلترها درست عمل نمايند نياز به نظافت و سرويس مداوم دارند . اين امر معمولا با تكان دادن آنها و دمش هواي فشرده انجام مي‏شود .

 معمولا سازنده سيلو مشخصأ تناوب دوره انجام اين وظيفه مهم را تعيين كرده است .

 چنانچه فيلترها درست عمل نكنند گرد و غبار به اطراف پخش مي‏شود و وضعيت نامطلوبي را براي افراد كارگاه و همسايه‏هاي مجاور ايجاد مينمايند .

 چنين شرايطي طبق قوانين و مقررات بهداشت و ايمني كارگاه‏ها ممكن است تخلف محسوب گردد

 اكثر سيلوها داراي شير كاهش فشار هستند كه به صورت كلاهك و يا دريچه تعبيه شده‏اند . چنانچه فشار هوا و يا فشار سيمان زياد شود شير كاهش فشار باز مي‏شود اگر به اين دستگاه ساده توجهي نشود درست عمل نمي‏كند . تجمع و سخت شدن سيمان در اطراف كلاهك دريچه دستگاه سبب اختلال در كار آن مي‏شود و دراين صورت انبوهي از گرد و غباربه اطراف پخش مي‏شود .

 به منظور تسهيل در نگهداري و تعميرات مداوم سيلوها در برخي از آنها فيلترها روي زمين نصب شده و لوله‏هاي خروجي هوا را به آنها وصل كرده‏اند ولي در بيشتر اوقات آنها را در بالا تعبيه مي‏كنند كه توسط نردباني قائم قابل دسترسي هستند . نردبان مزبور بايد داراي حفاظ ايمني در اطراف خود باشد كه مانع سقوط افراد از آن گردد .

 

 


 

ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

 

Institute of Standards and Industrial Research of Iran

 

ISIRI NUMBER

 

2761

 

 

Protection and storage of cement on building

 

 

 

1st Edition