4711

 

 

ادعاهاي تغذيه‏اي در برچسب‏گذاري مواد غذائي

 

 

 

 چاپ اول


موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون ميتواند استاندارد رسمي فرآورده ها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب موافقت شورايعالي استاندارد اجباري اعلام نمايد. وظايف و هدفهاي موسسه عبارتست از:

(تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در جهت خودكفائي كشور- ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري – كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استانداردهاي اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب بمنظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري بمنظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه اي و صدور گواهينامه هاي لازم).

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد مي باشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مي نمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار مي دهد.

اجراي استانداردهاي ملي ايران بنفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها مي شود.


 

كميسيون استاندارد برچسب‏گذاري مواد غذائي

 

رئيس

انستيتو تحقيقات تغذيه و صنايع غذايي كشور

دكتراي علوم تغذيه و صنايع غذايي

آذر - مهين

 

اعضاء

انسيتو تحقيقات تغذيه و صنايع غذائي كشور

فوق ليسانس تغذيه

امين پور - آزاده

دانشكده بهداشت – دانشگاه علوم پزشكي تهران

دكتراي تغذيه

جزايري - ابوالقاسم

اداره كل نظارت بر مواد غذايي , بهداشتي  و آرايشي

فوق ليسانس بهداشت

مولوي - فاطمه

شركت خدمات مهندسي برهان نوين

فوق ليسانس صنايع غذائي

نهاوندي - محمد

شركت كيوان

مهندس شيمي

هاشمي نژاد - فاطمه

 

دبير

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

ليسانس شيمي

هاشمي - طاهره


فهرست مطالب

 

راهنماي استفاده از ادعاهاي تغذيه  اي در برچسب گذاري

هدف

دامنه كاربرد

تعاريف

برچسب گذاري تغذيه اي

ادعاهاي تغذيه  اي

ادعاهاي مربوط به ميزان مواد مغذي

ادعاهاي مقايسه  اي

ادعاهاي مربوط به اعمال مواد مغذي


 

بسمه تعالي

پيشگفتار

استاندارد راهنماي استفاده از ادعاهاي تغذيه اي كه به وسيله كميسيون فني مربوطه تهيه و تدوين شده و در دويست و بيست و ششمين كميته ملي استاندارد كشاورزي و غذايي مورخ 1377/5/27 مورد تائيد قرار گرفته، اينك به استناد بند 1 ماده 3 قانون اصلاحي قوانين و مقررات موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب بهمن ماه 1371 به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي گردد.

براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم، استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديد نظر قرار خواهند گرفت و هر گونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديد نظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد.

بنابراين براي مراجعه به استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود.

لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منبع زير تهيه گرديده است:

1 - Draft Guidelines for use Of Nutrition Claims Alinorm 97/22

Report of the Twenty - Fourth Session Of the Codex Committee On Food Labelling ottawa , Canada 1996

 

 

راهنماي استفاده از ادعاهاي تغذيه  اي 1  در برچسب گذاري

1- هدف

اين استاندارد راهنمايي است براي تعيين ادعاهاي مربوط به ميزان مواد مغذي در غذاها، ادعاهاي مقايسه  اي و اعمال 2مواد مغذي مورد ادعا در بدن

2- دامنه كاربرد

2-1- اين راهنما مربوط به استفاده از ادعاهاي تغذيه  اي در برچسب گذاري مواد غذايي است .

2-2- اين راهنما براي تمام غذاهايي كه ادعاهاي تغذيه  اي در مورد آنها صورت مي  گيرد كاربرد دارد.

3- تعاريف

3-1- ادعاهاي تغذيه  اي

بمعني ارائه هر گونه بيان  ، پيشنهاد يا استنباطي است كه بيانگر خواص تغذيه  اي ويژه براي ماده غذايي  باشد. خواص تغذيه اي محدود به ميزان انرژي  ، پروتئين  ، چربي و كربوهيدرات نيست و مواد ديگري مانند ويتامينها و مواد معدني را نيز در بر مي  گيرد.

موارد زير جزء ادعاهاي تغذيه  اي نمي  باشند:

الف - ذكر مواد در فهرست متشكله

ب - ذكر مواد مغذي كه طبق مقررات اجباري بر چسب گذاري تغذيه  اي بايد ذكر گردند.

پ -اعلام كمي و كيفي آن دسته از مواد مغذي يا مواد متشكله  اي كه درج آنها برروي برچسب براساس مقررات ملي اجباري است .

3-1-1- ادعاهاي مربوط به ميزان 3 مواد مغذي :

ادعاهايي تغذيه  اي هستند كه مقدار مواد مغذي موجود در يك ماده غذايي را بيان مي  كند.مثال  ها: "منبع كلسيم"  ، "پرفيبر و كم چربي"

3-1-2- ادعاهاي مقايسه  اي 4

ادعاهايي هستند كه ميزان مواد مغذي يا ميزان انرژي دو يا  چند ماده غذايي را با يكديگر مقايسه  مي  كند.

مثال: "كاهش يافته" 5 "كم  تراز" 6، "كمتر" 7، "افزايش يافته" 8، "بيشتر از" 9

3-1-3- ادعاهاي مربوط به اعمال 10 مواد مغذي :

ادعاهاي هستند كه نقش فيزيولوژيك مواد مغذي  را در رشد، تكامل و اعمال طبيعي بدن بيان مي  كند.

مثال  ها:

"كلسيم به تكامل . استحكام استخوانهاو دندان  ها كمك مي  كند."

"پروتئين به ساخت و ترميم بافتها كمك مي  كند."

"آهن يكي از عوامل تشكيل دهنده گلبولهاي قرمز خون است ."

"ويتامين  Eاز اكسيداسيون چربي در بافتهاي بدن جلوگيري مي  كند."

"حاوي اسيد فوليك است : اسيد فوليك براي رشد طبيعي جنين لازم است ."

4- برچسب گذاري تغذيه اي

هر ماده غذايي كه ادعاهاي  تغذيه  اي در مورد آن صورت مي  گيرد بايد بر طبق بند  5استاندارد برچسب گذاري تغذيه  اي (استاندارد شماره 4469) برچسب گذاري شود.

5- ادعاهاي تغذيه  اي

5-1- ادعاهاي تغذيه  اي فقط در مواردي مجاز است كه بر طبق بند  5استاندارد برچسب گذاري تغذيه اي براي آنها ارزش تغذيه  اي مرجع (NRV Sٍ)11 تعيين شده است . اين مواد عبارتنداز :

انرژي  ، پروتئين  ، كربوهيدرات  ، چربي و تركيبات متشكله آن  ، فيبر، سديم ،مواد معدني و ويتامينها

6- ادعاهاي مربوط به ميزان مواد مغذي

6-1- وقتي ادعائي مربوط به ميزان مواد مغذي كه در جدول شماره  1و  2اين راهنما آمده است صورت مي  گيرد، شرايط مشخص شده در جدول شماره  1و 2براي آن ادعا بايد مصداق داشته باشد.

6-2- چنانچه يك ماده غذايي بطور طبيعي داراي مقدار كمي از ماده مغذي مورد ادعا يا بكلي فاقد آن باشد. واژه بيان كننده آن ماده مغذي نبايد بلافاصله پيش از نام غذا آورده شود بلكه بايد به شكل زير بيان گردد.

“يك ماده غذايي كم (نام ماده مغذي ) و يا يك  ما ه  غذايي بدون (نام ماده مغذي )”

مثال : "يك ماده غذايي كم چربي يا " يك ماه غذايي بدون چربي "

7- ادعاهاي مقايسه  اي

مجوز براي ادعاهاي مقايسه  اي بايد براساس ماده غذايي بصورتي كه بفروش مي  رسد، و باتوجه به آماده سازي بعدي براي مصرف بر طبق دستورالعمل بر روي برچسب مطابق با شرايط زير داده شود.

7-1- مواد غذايي مورد مقايسه بايد 12 انواع مختلفي از يك ماده غذايي مشابه يكديگر باشند.همچنين مواد غذايي مورد مقايسه بايد بطور روشن مشخص شده باشند.

7-2- ميزان اختلاف در مقدار انرژي و يا مواد مغذي بايد بيان شود. اطلاعات زير بايد كاملا نزديك به ادعاهاي مقايسه  اي نوشته شود.

7-2-1- ميزان اختلاف بايد بازاء يك مقدار معين  از مواد غذايي مورد مقايسه بطور مطلق  ،بر حسب درصد (مثلا %25) كسري از كل (مثلا)با جزييات كامل مقايسه داده شود.

7-2-2-  نام ماده يا مواد غذايي كه ماده غذايي مورد نظر با آنها مقايسه مي  شود بايد ذكر گردد.

7-3- مقايسه بايد براساس تفاوت نسبي برابر با حداقل  %25در ميزان انرژي  يا مواد مغذي (بجز در مورد ريز مغذيها كه اختلاف  %10قابل قبول است )، بين مواد غذايي مورد مقايسه و يك حداقل تفاوت مطلق در ميزان انرژي يا مواد مغذيي برابر با عددي كه در جدول شماره  1 اين راهنما بعنوان "كم" 13 يا بعنوان يك "منبع" 14

تعريف شده است انجام گيرد.

-4-7استفاده از لغت "سبك" 15 بايد از همان ضوابط مربوط به “كاهش يافته” پيروي كند و نشان دهنده ويژگيهائي باشد كه موجب ميشود آن ماده غذايي "سبك" شمرده شود.

8- ادعاهاي مربوط به اعمال مواد مغذي

ادعاهاي مربوط به اعمال مواد مغذي در بدن مشروط بر اينكه شرايط زير رعايت گردد مجاز است :

8-1- فقط در مورد مواد مغذي اصلي كه ارزش تغذيه  اي مرجع (NRVS ) آنها تعيين و در "راهنماي برچسب گذاري تغذيه‏اي " آمده است. يا آن دسته از مواد مغذي كه در " راهنماهاي 16 غذايي "ذكر شده اند، ميتوان اعمال آنها را در برچسب ذكر كرد.

8-- 2ماده غذايي كه ادعا در مورد آن صورت مي  گيرد بايد منبع قابل توجهي از ماده مغذي مورد نظر در رژيم  غذايي باشد.

8-3- ادعاهاي  مربوط به اعمال مواد مغذي بايد براساس توافق علمي مورد تائيد مراجع ذيصلاح صورت گيرد

8-4- ادعا نبايد به گونه  اي بيان شود كه از آن استنباط گردد كه ماده مغذي مورد نظر مي  تواند براي معالجه  ، درمان و يا پيشگيري به كار رود.

 

 

 

 

1-Nutrition Claims

 

2-Functions

 

3-Nutrient content claims

 

4-Camparative claims

 

5-Reduced

 

6-Less than

 

7-Fewer

 

8-Increased

 

9-More than

 

10-Nutrilion function claims

 

11-Nutrient Reference Values

12-Different Versions

 

13-Low

 

14-Source

 

15-Light

 

-16اين راهنما در بسياري از كشورها وجود دارد و در ايران نيز بايد تهيه گردد Dietary guide lines


 

ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

 

Institute of Standards and Industrial Research of Iran

 

ISIRI NUMBER

 

4711

 

 

Guidelines for use of nutrition claims in food labelling

 

 

 

 First Edition