638

 

 

تعيين وزن مخصوص شير (روش لاكتو دانسي متر)

 

 

تجديد نظر دوم

چاپ چهارم


موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون ميتواند استاندارد رسمي فرآورده‏ها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب موافقت شورايعالي استاندارد اجباري اعلام نمايد. وظايف و هدفهاي موسسه عبارتست از:

(تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در جهت خودكفائي كشور - ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري – كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استاندارد اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب بمنظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري بمنظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه اي و صدور گواهينامه هاي لازم).

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد ميباشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مينمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار ميدهد.

اجراي استانداردهاي ملي ايران بنفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه‏ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها ميشود.


 

كميسيون شير و فرآورده‏هاي آن

 

رئيس

شركت سهامي شير ايران

دكتر دامپزشك

نواب پور - ثريا

 

اعضاء

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

مهندس كشاورزي تكنولوژي و مواد غذائي

برازندگان - خسرو

 

دبير

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

فوق ليسانس مهندسي صنايع كشاورزي

حكيميان - زهرا


فهرست مطالب

 

تعيين وزن مخصوص شير ( روش لاكتودانسي متر )

هدف و دامنه كاربرد

تعريف

روش آزمون

روش كار


 

بسمه‏تعالي

پيشگفتار

 استاندارد تعيين وزن مخصوص شير ( روش لاكتودانسي متر ) كه نخستين بار در سال 1346 تهيه گرديد براساس پيشنهادهاي رسيده و بررسي و تأييد كميسيون فني شير و فرآورده‏هاي آن براي دومين بار مورد تجديد نظر قرار گرفت و در يكصد و چهارمين جلسه كميته ملي استاندارد كشاورزي و مواد غذائي مورخ 70/11/26 تصويب شد , اينك به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذر ماه سال 1349 به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

 براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفت‏هاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديد نظر قرار خواهند گرفت و هر گونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استاندارد برسد در تجديد نظر بعدي مورد توجه واقع خواهد شد .

 بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديد نظر آنها استفاده كرد .

 در تهيه و تجديد نظر اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .

 لذا با بررسي امكانات و مهارت‏هاي موجود و اجراي آزمايش‏هاي لازم اين استاندارد با استفاده از منبع زير تهيه گرديده است :

 1 - آقاي دكتر عباس فرخنده - روشهاي آزمايش شير و فرآورده‏هاي آن - جلد 1

 2- Handbook in milk collection in warm developing countaines international dairy pederation special issue N 9002 - 1990

 

 

 

  تعيين وزن مخصوص شير ( روش لاكتودانسي متر )

  1 - هدف و دامنه كاربرد

 هدف از تدوين اين استاندارد تعيين روش اندازه‏گيري وزن مخصوص شير مي‏باشد .

  2 - تعريف

 وزن مخصوص شير عبارتست از وزن يك سانتي متر مكعب شير در 15 درجه سلسيوس

  3 - روش آزمون

 3 - 1 - وسائل

 3 - 1 - 1 - لاكتودانسيمتر

 3 - 1 - 2 - دماسنج جيوه‏اي درجه بندي شده به سلسيوس 1

 به جاي دو دستگاه فوق مي‏توان لاكتو دانسيمتري به كار برد كه در داخل آن يك دماسنج قرار گرفته باشد ( ترمو لاكتو دانسيمتر )

 3 - 1 - 3 - استوانه پايه دار شيشه‏اي يا آلومينيومي به گنجايش 250 تا 300 ميلي متر

 3 - 1 - 4 - طشتك مسطح مخصوص پيسمانه استوانه‏اي

 3 - 1 - 5 - بن ماري ( حمام آب )

 3 - 1 - 6 - جدول اصلاح نتيجه

 ترمولاكتو دانسي متر داراي مدلهاي مختلفي است كه مهمترين آنها عبارتند از مدل ژربر

 لاكتو دانسي متر ژربر از يك بدنه استوانه‏اي يك ستون مدرج و يك گرماسنج تشكيل يافته است .  در انتهاي تحتاني بدنه يك آمپول كروي پر از دانه‏هاي مس يا جيوه قرار دارد كه باعث نگه داشتن لاكتو دانسيمتر در داخل شير مي‏گردد ستون مدرج در انواع مختلف لاكتو دانسيمتر از 20 تا 40 يا 25 تا 36 درجه بندي شده است كه معادل وزن مخصوص 1020 تا 1040 در 15 درجه سلسيوس مي‏باشد .

 درجات ترمومتر ممكن است در بالاي ستون مدرج و يا روي بدنه لاكتو دانسيمتر قرار داده داشته كه از صفر تا 40 درجه تقسيم بندي شده است .

  4 - روش كار

 4 - 1 - آماده كردن نمونه

 اگر نمونه شير مورد آزمايش قبلا سرد شده باشد و خامه آن جدا شده باشد ابتدا آن را در بن ماري 35 - 40 درجه سلسيوس گرم نموده و شير را كاملا يكنواخت مي‏نمائيم سپس نمونه را تا 15 - 20 درجه سلسيوس با آب سرد سريعأ خنك نموده تا حبابهاي گاز موجود در آن خارج گردد سپس به آهستگي بطوريكه از ايجاد كف جلوگيري شود آن را به داخل پيمانه استوانه‏اي خشك و تميز بريزيد تا دو سوم استوانه از شير پر شود بعد لاكتو دانسيمتر را كه قبلا با نمونه شير خيس كرده‏ايد وارد شير نموده و آن را رها نمائيد و مجددا آن قدر شير داخل پيمانه استوانه‏اي بريزيد تا سطح شير به دهانه پيمانه برسد و حتي از آن لبريز گردد .  2 تا 3 دقيقه كه ترمو لاكتو دانسيمتر بي حركت ايستاد ابتدا دما را روي دماسنج قرائت نموده و سپس روي ستون مدرج درجه‏اي را كه هم تراز شير است يادداشت نمائيد .

 4 - 2 - محاسبه :

 وقتي دماي شير 15 درجه سلسيوس باشد رقمي كه روي ستون مدرج لاكتو دانسيمتر خوانده مي‏شود وزن مخصوص شير را نشان مي‏دهد .  اگر دماي شير بيشتر يا كمتر از 15 درجه باشد بايد نتيجه را اصلاح نمود بدين ترتيب كه بين 15 و 20 درجه سلسيوس در ازاي هر يك درجه دماي شير بيشتر يا كمتر از 15 درجه سلسيوس باشد 0/2 اضافه يا كسر مي‏نمايد چون هرقدر دماي شير بيشتر از 15 درجه سلسيوس باشد وزن مخصوص كمتر خواهد بود .

 

 

 

 

 

1-سانتي گراد است


 

ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

 

Institute of Standards and Industrial Research of Iran

 

ISIRI NUMBER

 

638

 

 

Determination of specific gravity

 

 

Revision

4th Edition